Hezkuntza pertsonalizatua

 Hezkuntza pertsonalizatua gure ikastetxeetan ezartzea, oso erabaki ona dela iruditzen zait.

Ikasten gaudenok edo ikasi dugunok, oso ondo dakigu, hezkuntza ez dagoela erabat bideratuta gure gustuentzat. Eta oso nekagarria da astean 5 ordu baino gehiago eskolara joatea urte askotan, eta azkenengo urtean galdetzen dizute: Zer ikasiko duzu?

Nola jakingo dugu zer gustatuko litzaiguke ikastea, ez badigute inoiz ondo bideratu. Ikastetxeetan bakarrik irakasten dira oinarrizko ikasgaiak kultura orokorra izateko. Baina pizgarri diren ikasgaiak oso ordu gutxi daukate ordutegiaren barruan. Eta hauek benetan inportanteak iruditzen zaizkit. Hau da, matematika edo historia jakitea inportantea da, baina artelanak edo musika ikastea agian inportanteagoak iruditzen zaizkit.

Irudimena lantzen dituzten ikasgaiak erabilgarriagoa iruditzen zaizkit, adibidez ni marrazketan ona izan naiteke, baina ez naiz marrazkilaria izango. Batez ere arlo hau ez didatelako ondo garatu. Berriz, matematiketan ez naiz ona, baina ordu asko igaro ditudanez ikasten, azkenean erabakiko dut zientziekin lotura duen lan bat izatea. Frustrazio hau seguru neska-mutil askori gertatu zaiela.

Badaude umeak heziketa fisiko gehiago behar dutela astean zehar, edo egunean zehar, gero klasean ordu kopuru horiek aguantatzeko eta ikasketak ondo eramateko oso urduriak direlako. Beste batzuk ordez, heziketa fisikoa ez zaiela gehiegi gustatzen ez direlako onak, eta ikasgelan ordu gehiago igaro nahi dutela zerbait ikasten. Beraz, testuan aipatzen den moduan, Oso ideia ona iruditzen zait, curriculuma ikasleen gustuetara egokitzeaz gain, beharrizan fisiko eta ebolutiboetara ere egokitzea.

Ikasle bakoitzaren beharrak edo gustuak zeintzuk diren jakiteko, badakit DBH- ko 4. mailan egiten direla test batzuk jakiteko zer gustatzen zaien eta horrela bideratu lanbide mota batera. Nire ustez denbora gutxi eskaintzen da erabaki hori hartzera, eta horrek erakutsi digu, oso ohikoa dela gazte batek ikasketa batzuk hastea eta ondoren ustea hori ez zaiolako gustatzen.

Hobeagoa izango litzateke erabaki horrekin astea, agian 12-13 urterekin txikiegiak dira erabakia hartzeko, baina jakin dezaten lanbide bakoitzak zein motatako ikasketak behar duten, edo nola prestatu daitezke horretarako. Edo sinpleagoa, zer egiten da lanpostu horretan.

Honekin bukatzeko esan nahi dudana da, oso garrantzitsua da hezkuntza haurren gustuetara egokitzea, ez bakarrik haurren heziketatik, baizik eta eskolatze-prozesu osoan. Bestela, eskola-porrotetik lan-porroteraino gerta daiteke.

Youtuberrak

 Gaur egun oso pil-pilean dagoen gai bat, Youtuberrak Andorrara joan direla bizitzera Espainian impostu gehiegi ordaintzen dituztelako da. 

2 Youtuber joan dira Andorrara bizitzera, Espainiako zergak oso altuak zirelako haientzat. Eta oso kritikatuak izan dira. 

Zergatik izan dira hain kritikatuak? Egia esateagatik? Oso gazteak direlako eta diru asko dutelako? Edo joan direnez beste leku batera, gure estatuak galdu du haiek ordaintzen zuten diruaren portzentai altu hori?

Egin dutena legala da, edonork joan daiteke beste herrialde batera bizitzera, beraz automatikoki usten dute Espainian kotizatzeari. Seguru jende asko egin duela egunero, baina haiek gazteak direnez eta arrotasunez beteta daudenez, argi eta gargi esaten dutela joaten direla zergengatik.

Zer gertatzen da famatuekien edo politikariekin? Haiek ez dira joaten bizitzera beste leku batera, baina beti ateratzen dira albisteak, beste bigarren kontu batzuk dituztela beste herrialde batean izkutatuta zergak ez ordaintzeko.

Klaro haiek ez duetenez egin harrokiaekin edo lortu duten dirua lan egin lortu dutelako, balio du. 

Youtuberrak, beti ordenagailu baten aurrean daudenez, ez dugu ulertzen hori lan bat dela eta haiek ere bere lanaren esfortsuarekien lortu dutela.

Adibidez, Ibai youtuberra, pentsatzen dute beti dagoel panataila baten aurrean, nola liteke famatua eta aberatsa egitea hain erraz eta hain gazte?

Ibaik ikasi zuen kazetaritza eta horri esker komentatu dezake eta bere iritsia eman dezake sarean. Irratian egin izan balu edo telebistan onartuagoa izango lizateke?

Nire ustez ez da bidezkoa. 

Jendeak esaten du, betidanik bizi izan direla Espainian eta arka publikoetatik atera dela bere hezkuntza, gizarte segurantza...Eta horain diru hori “bueltatzeko” momentua dela zergak ordaintzen.

Baina galdera da: ez dute jadanik gehiegi ordaindu orain arte ordaindu dutenarekin? Haiek irabazten dutenarekin, haien zergen portzentaila oso altua da, beraz ordandu dutena horain arte dirutza bat izan da. Askoren ustez diru publikotik gastatu duten dirua, itzuli egin dute soberan.

Beraz, ni ailegatu naizen konklusiora da urrengoa, haien lekuan egongo bagina, seguruenik gehienak joango ginatekeela beste leku batera guztiago ordaintzeko, azken finean guere dirua da gehiegi bada ere. Baina etikoki edo moralki ez dago oso ondo haien egiten dutena edo behintzat harrokeri horrekin esata. 

Esango nuke ere, kritikatuak izan direla, inbidiagatik. Guri ere gustatuko ltzaigukelako inpostu gutxiago ordaintzea. Eta ulertzen dut, zeren eta Espainia da, Europako herrialde bat, non inpostuak besteekin konparatuta altuegiak direla. Eta gero gainera urtero esaten dute opitikariak ez dagoela dirurik, gutxiago ordaintzen gaituzte eta zergan handitzen doaz. Agian gizartearen haserrea ez zen egon behar youtuberretan. 

Agin haserretu behar zuten politikariekin, eta haien gestio txarragatik orokorrean. Haiek gauzak ondo egingo balute, gure zergak txikiagoak izango ziren, eta ez gu eta ez youtuberrak kanpora joango ziren

Hari eta Herri

Testu honetan Koldok transmititu izan nahi ditu batez ere bi idei: ingurune digitalak duen garrantzia gizartean eta Euskal historia eta herriarekin dituen loturak eta honek eragindako ondorio sozialak. 

Harrigarria da noraino heldu den gaur egun teknologiak eta zein nolako aztarna utzi duen gure bizitzan. Orain gailu digital guztiak gure bizitzaren parte hartzen dute, batzuetan gailuak txertatuta dauzkagu gure gorputzean eta horrela ez bada, konektaturik pasatzen gara egun osoan pantaila baten aurrean.

Bidirudi ezin dugula bizi teknologia berririk gabe, baina lehen jendea komunikatzen zen berdin teknologia handi hauek gabe. Orain bizkorragoak dira bai, baina lehen mail bat bidali ordez gutunak bidaltzen ziren. Zer nolako ilusioa izango genuke orain jasotzen baldin bagenu gutun bat eskuz idatzita. Baina hori galdu da. 

Beste aldetik, oso interesgarria iruditu zait, zer nolako irudia daukagun interneti buruz, internet-en ingurunea dela librea eta anonimoa. Baina kontu bat irekitzen dugunean sare sozial batean, oparitzen dugu oso azkar gure identitatea eta datu guztiak. Beste aldetik, zenbat jende ikusi izan dugu gartzelera joaten bere iritzia internet-en jartzeagatik?

Pentsatu behar genukeen ideaik dira, Koldok oso ondo esaten du: jendeak asko hitz egiten eta idazten du, irakuri gabe. Eta zerbaiti buruz iritzi on bat izateko asko irakurri behar da.

Beraz, ingurune digitala noraino heltzen den jakin ahal izateko gehiago irakurri behar da eta hausnartu. Gustatu zaidan beste idea da, gaur egungo gazteak garela natibo digitalak. Baina natibo hitza, betidanik egon den pertsona bat da. Eta era digitala ailegatu zenean, hemen zeudenak gure gurasoak dira, ez guk. Guk jaio ginen digitalizazio garaian, ez lehen.

Beste aldetik, Koldok aipatzen duen beste ideia nagusia da, Euskal herriko historiaren loturak, eta Amerikarrak zer ikusia dutela honekin. Egia da, betidanik euskaldunak emigratu izan behar zutela, batez ere, Hego Amerikara. Lehendabizi, oso ohikoa zelako aintzinaroan, aitak jarauspena, bakarrik seme bati ustea, eta besteak ezer gabe geratzea. Eta horregatik batzuk edo monjeak bihurtzen ziran edo besteak Ameriketara joaten ziren. Belahunaldiak pasa ahala, ohikoena zen joatea, bertan artzainak behar zituztelako eta Euskal Herrian oso onak ziren. Eta azkenengo garaia emigratzeko,  Espainiako guda zibila izan zen. 

Beraz gauza batetik, edo bestetik, euskaldunak betidanik emigratzen egon gara. Eta emigrazio honen gatik oso kontaktu estua mantendu dugu amerikatarrekin, beraz internet-ik duten iritzia, gure herrira zabaldu da eta berdina da.

Black Mirror

 Black Mirror britaniar telesai bat da. 5 denboraldi desberdinez osatuta dago, eta atal bakoitza desberdina da. Baina bada denak batzen dituen zerbait, teknologiekin duten erlazioa. 

Ikusi ditudan atal guztiak Teknologiaren eta bizi garen munduaren arteko harremana egiten du. Nire ustez teknologiaren eragina gure bizitzan kritikatzen du. 

Adibidez ikusi dudan atal batean, bi gizon jolasten dute Play-aren joku batera eta aukeratzen dituzten pertsoniak, haiek dira. Hau da, haiek sartzen dira bere garunarekin jokuan, bizitza paralelo bat edukiko balute bezala. Arazoa da bertan maitemintzen direla, eta beti konektaturik egon nahi dutela, benetako bizitzan ez dutelako sentitzen gauza berdinak. 

Beraz oso ondo ikus dezakegu atal honetan nola teknologia berriak engantzaturik edukitzen gaituzte, eta batzuetan bizi garela bakarrik konenktaturik egoteko. Oso argi ikusten da nola pertsonai hauek, haien bizitza errealetan aldatzen direl eta bere familia alde batera uzten dutela bakarrik joku horrengatik.

Beste atal batean, ikusi nuen gizon batek bere emaztea galdu zuela kotxe istripu batean mugikorra begiratzeagatik. Gizona aspertuta zegoen gidatzen zuen bitartean, mugikorra entzun zuen, eta begiratzerakoan bere sare sozialak, istripua izan zuten. Beraz, gizonak errua botatzen zion sare sozialei, engantzatuak sentiarazten gaituztelako.

Atal honetan argi eta garbi ikusten da, gaur egungo egoera oso ohiko bat, non jendea gidatzen duen bitartean mugikorrak artzen dituzte eta istripuak gerta daitezke. Beraz beste kritika handi bat gaur egun teknologia berrientzat.

Gainera telebistan ere kanpaina asko ikusi ditugu esanes, gidatzen duzun bitartean ez hitz egin telefonoz,  baina gutxi gehiago txateatu edo sare sozialak ikusi.

Argi eta garbi atera dudan konklusioa da, nola teknologia berriak alda dezaketen gure bizitza momentu batean, lehenengo kasuan protagonistak bere familiarekin arazoak edukitzen ditu azkenenan. Bigarrenean, bere emaztea galtzen du. Beste atal batean adibidez, ere ikusi nuen nola neska batek burua galtzen zuen jarraitzaile asko izan behar zuelako bere sare sozialen estatus bat lortzeko. Eta atal guztietan berdin.

Bizitza errealen ere horralakoak gertatzen zaizkigu eta pixka bat bukatzen dugu burua galtzen, zenbat aldiz esan dugu: mugikora btako dut lehiotik. Baina azkenean ez, eta jarraitzen dugu konektaturik. Gehiago zaindu beharko genuke gure osasun mentala teknologia berriek begira.

Milgram esperimentua

 Milgram esperimentuan ikus dezakegu nola perstona batzuei esperimentatzen dute autoritatea duten pertsonen aurrean dituzten erreakzioak. Kasu honetan mediku batek ematen dieten aginduei.

3 pertsona parte hartzen dute esperimentuan. Lehenengo pertsona,  galderak erantzun behar dituen pertsona da eta gaizki erantzuten badu deskarga elektrikoak jasaten ditu. Bigarrenak, galderak egiten dituena da, eta besteak gaizki erantzuten baditu deskarga elektrikoa ematen dio. Baina gaizki erantzuten duen bakoitzean dekargaren intentsitatea handitzen dio. Eta hirugarrena, medikua izango balitz bezala ateratzen da jantzita, baina aktore bat da. Berak, esaten dio deskargak ematen duen pertsonari ez dela ezer pasatuko eta jarraitzeko dekarga elektrikoak handitzen.

Esperimentua hasten denean dekarga elektriko horiek hasten dira oso baxu 20V- edo baina ailegatu daitezke 400V-tara. Gehienek ailegatu dira ematera 300V-ko deskargak ematera beste pertsonari jakiten hil daitezkeela, baina mediku batek edo mediku itzura zuen batek, esan baldin badio ez dela ezer pasatzen haiek jarraitu dute.

Azkenean esperimentu bat zenez dekarga horiek ez dira benetazkoak izan, bestela bat baino gehiago hil egingo zen esperimentua egiten.

Esperimentu honekin ikus dezakegu, noraino heldu daitezke gizaki batek “mediku” batek esaten dionengatik, nahiz eta jakinda hori arriskutsua dela. 

Momentu baten ikus dezaku nola, beste aldean dagoen pertsona (deskarak jasaten duena) ez duela erantzuten eta hilda egon litekeela. Baina medikuak esaten dionez jarraitzeko, besteak deskarga handitzen du. Beraz, aipatu dugunez, argi eta garbi ikusten da nola autoritateek gugan duten eraginaz antzeman dezakegu.  Autoritatea ez dugula zalantzan jartzen erakusten digute, bidegabea eta krudela izan arren.